محمد صادق على خان
68
مخازن التعليم ( فارسى )
دويم خشك و برگ و شگوفه او در آخر دوم گرم و گويند در آخر دوم خشك و ترشى او در آخر دوم سرد و خشك و گوشت او كه شحم نامند در اول سرد و تر است پوست او مقوى دل و دماغ و معده و مفرح و مبهى و طبيخ خشك او مسكن قى غير صفراوى و مضر جگر حار و مصلحش عسل و مضر دماغ حار و مصدع و مصلحش بنفشه و قدر شربت از خشك او پنج درم و تخمش در جميع افعال مانند پوست او و با قوت مسهله و دو مثقال از مقشر او مقاوم جميع سموم حيوانى و قويتر از ترياق فاروق است و به آب گرم يا شراب جهت گزيدن عقرب مجرب و آشاميدن يك درم از مقشر او بغايت مدر حيض و كشنده و مخرج جنين است و روغن تخم او جهت بواسير شربا و طلاء بغايت مفيد و اگر كسى به آن تدهين كند عقرب با او نزديكى نكند و مجرب است و برگ او هاضم و مفتح سده و مجفف و محلل و ملطف و شگوفه او در افعال مثل برگ او و ترشى او مقوى دل و قابض و مسكن قى صفراوى و جهت خفقان حار و اسهال صفراوى و كبدى و تقويت معده و جگر و يرقان مفيد و مضر سينه و عصب و مصلحش شربت خشخاش و بدلش آب نارنج و ليمو و گوشت او مانع صعود بخارات از معده بدماغ و دير هضم و مضر حرارت غريزى و مورث قولنج و مصلحش عسل و بوئيدن ترنج مقوى دل و مفرح و جهت ضرر هواى وبائى آزموده و روغن او كه پوست خالص شش عدد او را در روغن زيتون و روغن خيرى از هريك يك رطل يا در دو رطل روغن كنجد انداخته و بهر سه شبانروز بيرون آورده پوست تازه ريخته باشند تا سه دفعه و بيشتر بعد از ان صاف كنند گرم و خشك و محلل و تدهين او جهت امراض بارده و درد مفاصل و لرزيدن تپ و ربع و درد گرده و مثانه نافع و ضماد مطبوخ مجموع ترنج در سركه يا شراب جهت مفاصل و نقرس و اورام نافع اجاص به فارسى آلو بخارا نامند و مراد ازو آلو سياه و بزرگست